Часы Святаслава

Змест

Уводзіны.. 3

1.Кіеўская Русь у часы Святаслава. 4

2. Знешняя палітыка Святаслава. 7

3. Унутранная палітыка Святаслава. 10

Заключэнне. 11

Спіс літаратуры.. 12

Уводзіны

Аб'яднаныя пад уладай Алега землі заклалі падмурак дзяржаўнага ўтварэння, за якім паступова замацавалася назва Русь. Аслабленне цэнтральнай улады ў часы княжання Ігара і ўзрастанне ролі гандлёвага шляху "з вараг у грэкі" з заняпадам Волжскага гандлёвага шляху ў часы Святаслава, паспрыялі адасабленню часткі беларускіх зямель з цэнтрамі ў Полацку і Тураве. Вынікам міжусобнай барацьбы, у якую быў уцягнуты Полацк, з'явілася часовае вяртанне беларускіх зямель пад уладу Кіева.

Святаслаўувайшоўугісторыюяквыбітнывайскавод, добравядомынаЗахадзеінаЎсходзе. Ён, пасловахлетапісца, быўнезвычайнацягавітыўпаходах. Непераборлівыўпобыце, ёнмог спацьпад голым небам, падклаўшыпадгалавусядло, быў непатрабавальныўежы, хуткіірашучыўсваіхрухах, нападаў навораганенечакана, апапярэдзіўшыяго

УСвятаслава Ігаравіча было два галоўных кірункі замежнапалітычнай дзейнасці: усходняе і паўднёва-заходняе. На ўсходзе яго галоўным супернікам быў Хазарскі каганат, на паўднёва- захадзе - Балгарыя.

Дадзенай кантрольнай работай аўтар раскрывае становішча Кіеўскай Русі у часы Святаслава.

1. Кіеўская Русь у часы Святаслава

Пасля смерці Алега кіеўскім князем стаў Ігар. Ён падавіў паўстанне супраць Кіева ў зямлі драўлян, завяршыў пачатае пры Алегу падпарадкаванне і ўключэнне ў склад Старажытнарускай дзяржавы ўлічаў (жылі на Дняпры, на поўдзень ад палян) і ціверцаў (жылі па Днястру да ніжняга цячэння Дуная). У 941 і 944 гадах Ігар зрабіў паходы на Візантыю. Здзяйсняліся таксама марскія паходы ў Закаўказзе, у багатыя краіны Паўднёвага і Заходняга Прыкаспія.

Апошнім актам у дзейнасці Ігара быў яго паход у зямлю драўлян за данінай. Даніна ў той час з’яўлялася асноўнай крыніцай існавання князя і яго дружыны. Сабраўшы вялікую даніну з драўлян, Ігар, падбухтораны сваімі дружыннікамі, вырашыў, што гэтага мала. Ён адпусціў дружыну і з невялікай яе часткай вярнуўся, “желая больша именья”. Гэта выклікала абурэнне ў драўлян. Яны схапілі Ігара каля горада Іскарасцень і казнілі яго, прывязаўшы нагамі да двух сагнутых бяроз, якія, выпраміўшыся, разадралі цела Ігара на дзве часткі.

Пасля гібелі Ігара ад рук драўлян ў 945 г. кіраванне Кіеўскай дзяржавай узначаліла яго жонка Вольга. Жорстка расправіўшыся з драўлянамі, яна ў 947 г. адправілася ў наўгародскія землі ўсталёўваючы на сваім шляху аброк і даніну. Шлях яе на поўнач ляжаў не праз Смаленск, а праз Заходнюю Дзвіну, каля вусця Віцьбы, як вызначаюць даследчыкі ўжо існавала паселішча - старажытны Віцебск, у якім княгіня заснавала пагост - цэнтр збору подаці.

Гады мірнага кіравання Вольгі дазволілі Кіеўскай дзяржаве сабраць сілы для новай барацьбы, якую і распачаў з 964 г. пасталелы сын Ігара Святаслаў, імя якога яскрава сведчыць аб працэсе славянізацыі русі-нарманаў [1, c. 37].

Для вядзення маштабных ваенных дзеянняў Святаславу таксама спатрэбілася наяўнасць ўсіх сіл Русі, якія складалі і ваенныя кантынгенты з беларускіх земляў смаленскіх крывічаў і дрыгавічаў.

Палітычныя інтарэсы Святаслава сутыкнуліся з інтарэсамі Хазарыі, якой плаціў даніну шэраг славянскіх плямёнаў, да ўлады над якімі прэтэндавалі і кіеўскія русы. У гэты час даннікамі хазараў маглі быць таксама і радзімічы з севяранамі. У такім выпадку ўсё сярэдняе Падняпроўе разам з Кіевам знаходзілася пад пагрозай нападу хазараў.

Між тым Хазарыя была фактычна вартаўніком волжскай часткі Волхаўска-Волжскага гандлёвага шляху і сваімі вайсковымі сіламі ахоўвала вялізныя прыкаспійскія прасторы ад нападаў качэўнікаў. Такім чынам палітычныя інтарэсы Русі ў гэтым выпадку супярэчылі эканамічным.

У 965 г. Святаслаў пайшоў на хазар і разбіў іхняе войска на чале з царом, узяўшы крэпасць Саркел, званую русамі Белай Вежай. У наступным годзе ён падпарадкаваў вяцічаў і абклаў іх данінай. Хазарыя, хоць і аднавіла сваю самастойнасць, але ўжо не магла адыгрываць ранейшай ролі на важнейшым гандлёвым шляху. У выніку Волхаўска-Волжскі шлях прыйшоў у заняпад, чаму спрыяла таксама і зніжэнне якасці арабскага серабра.

З гэтага часу спыняецца паступленне куфіцкіх дырхемаў на Русь і, як след, заняпад шведскай Біркі, а разам і звязанае з ім Гнёздаўскае селішча бліз Смаленска. Месца арабскага серабра пачало займаць серабро з Заходняй Еўропы. З гэтага часу галоўнай лініяй камунікацый становіцца шлях "з вараг у грэкі" і асноўныя матэр'яльныя здабыткі гандлю з Міжмор'ем канцэнтруюцца ў Кіеве. Разам з Кіевам ва Ўсходняй Еўропе ўзрастае значэнне іншых буйных славянскіх цэнтраў: Кракава, Прагі і звязаных з імі гарадоў Сярэдняй Германіі.

З перанясеннем асноўнага цяжара гандлю на Дняпроўскі шлях узрасла і роль Полацка, які валодаў выхадам у Балтыйскае мора па Дзвіне, што было нашмат зручнейшым за маршрут праз Ноўгарад па Волхаву. Такім чынам Полацк станавіўся прамым канкурэнтам Ноўгарада на шляху "з вараг у грэкі". Адгалінкаванне шляху на Прыпяць паспрыяла развіццю і гэтага рэгіёна Беларусі, дзе магчыма, у часы Святаслава, улічваючы перэарыентацыю увагі Кіева на паўднёвую частку Дняпроўскага шляху і на Балканы, дрыгавічы з цэнтрам у Туры таксама вярнулі сабе самастойнасць.

У пошуках новых каналаў папаўнення казны Святаслаў распачаў у 967 г. вайну з Балгарыяй, якая была скоран