Перыядызацыя этнічнай гісторыі Беларусі

План:

1. Даіндаеўрапейскі перыяд этнічнай гісторыі Беларусі

2. Індаеўрапейцы – першае несельніцтва Паўднёвай і Заходняй Еўропы

3. Балты і з’яўленне славян на тэрыторыі Беларусі.

1. Даіндаеўрапейскі перыяд этнічнай гісторыі Беларусі

Этнічную гісторыю Беларусіўмоўна можна падзяліць на два перыяды. Першы —даіндаеўрапейскі перыяд. Яго храналагічныя рамкі: 40 тыс. гадоў да н.э. - 3 - 2 тыс. гадоў да н.э. Даіндаеўрапейскі перыяд характарызуецца панаваннем такіх форм гаспадаркі, як паляванне, рыбалоўства, збіральніцтва. Ён супадае з каменным векам, калі адбылося засяленне чалавекам тэрыторыі сучаснай Беларусі.

У навуковай літаратуры маецца некалькі пунктаў гледжання наконт часу з'яўлення на сучаснай беларускай тэрыторыі першых людзей. Адны даследчыкі лічаць, што гэта адбылося 100 тыс. гадоўтаму (сярэдні палеаліт), калі на беларускія землі прыйшоў неандэрталецi тут працягваўся працэс антрапагенезу, фарміравання самога чалавека. Прыкладнаўканцы сярэдняга палеаліту ў асноўным завяршылася фарміраванне чалавека сучаснага фізічнага тыпу - неаантрапа (краманьёнца). Другія лічаць, што першыя людзі на беларускіх землях з'явіліся 40 тыс. гадоў таму, у верхнім палеаліце, падчас існавання чалавека разумнага (Homosapiens), калі працэс антрапагенезу ўжо завяршыўся[2; 20].

Насельніцтва ў палеаліце было нешматлікім. На кожнай стаянцы жыло ў сярэднім па 25 чалавек. На вядомыя нам Бердыжскую iЮравіцкую стаянкі прыходзілася 50 жыхароў. Але мы не ведаем дакладна, колькі было такіх стаянак. Мабыць, няшмат.

Раскопкі Бердыжскай iЮравіцкай стаянак паказалі, што ўжо тады існавала раннерадавая абшчына, Спажыванне было калектыўным. Ажыццяўлялася ўраўняльнае размеркаванне прадуктаў палявання iрыбалоўства паміж членамі абшчыны. Некалькі абшчын аб'ядноўваліся ў род. У яго склад уваходзіла ўсе сваякі па маці. Такі род называўся мацярынскім. Род быў уласнікам пэўнай тэрыторыі, вёў агульную гаспадарку, меў агульную маёмасць

Прыкладна 16 тыс. гадоў таму адбылося моцнае пахаладанне, iчалавек на доўгі час пакінуў тэрыторыю Беларусі. Прыблізна 10 -8 тыс. гадоў да н.э. закончыўся ледніковы перыяд. Па меры таяння iадступлення ледніка клімат рабіўся ўсё больш цёплым. Тэрыторыя Беларуci пакрывалася лесам. Пераходзячы з месца на месца, чалавек паступова рухаўся на поўнач. Быў вынайдзены лук, які змяніўхарактар палявання. Пачалося інтэнсіўнае асваенне новых тэрыторый. Гэту эпоху называюцъ мезалітам (сярэдні каменны век, 8 -5 тыс. гг. да н.э.)[4; 5].

У мезаліце адбылося поўнае засяленне чалавекам тэрыторыіБеларусі. Адзін са шляхоў засялення ішоў з паўднёвага ўсходу, з Рускай рауніны. Патомкі верхнепалеалітычнага насельніцтва заняліў асноўным Усходнюю Беларусь - Верхняе Падняпроўе. Другі паток iшоўз поўдня па Дняпры, яго асноўнае насельніцтва рассялілася ўСярэдняй БеларусіiУсходнім Палессі, а частка дасягнула паўднёвых раёнаў Заходне-Дзвінскага басейна iПанямоння. Трэцяя міграцыйная хваля распаўсюдзілася на паўднёва-заходнія раёны Беларусіi была звязана з рухам насельніцтва з Паўднёвай Польшчы. I, нарэшце, чацвертая група плямён прыйшла з Заходняй Еўропы цераз Польшчу iрассялілася ў Заходняй Беларусіiсуседняй Літве.

Як бачна, засяленне тэрыторыі Беларусіў мезаліце ажыццяўлялася з розных месцаўiрознымігрупамi насельніцтва, якія адносіліся да розных этнасаў. Рассяліўшыся кампактнымігрупамі, яны ўтварылісама меней чатыры культурна-гістарычныя вобласці. У этнічных адносінах Беларусь тады не ўяўляла адзінства.

На Беларусі вядома 120 мезалітычных стаянак, у тым ліку на Палессі -61. Агульная колькасць насельніцтва складала прыкладна 4,5-6 тыс. чалавек. Асноўныя прылады працы вырабляліся з крэменю, дрэва або косці. Для жыцця i побыту людзей была характэрна радавая арганазацыя. Радавыя абшчыны аб'ядноўваліся ў плямёны.

У мезаліце ў далінах буйных рэк Беларусі жыло ўжо першае сталае насельніцтва. Былая адносная ізаляванасць плямён усё часцей парушалася. З’явіліся і больш складаныя прылады працы [4; 7].

Каменны век завяршыўся эпохай неаліту (новы каменны век 4 – 3 тыс. гг. да н.э.).

Шмат неалітычных радавых абшчын жыло паабапал Дняпра. У басейне Прыпяці даволі шчыльна было заселена яе вярхоўе iсуседнія азёры, 6epaгi Стыры, Гарыш, Ясельды, раёны Нароўліi Мазыра. На тэрыторыі сучаснай Беларусі выяўлена больш за 500 паселішчаўэпoxiнеаліту, агульная колькасць насельніцтва - 27 - 36 тыс. чалавек. Паблізу жылля вырабляліся крамянёвыя прылады. Крэйдавы крэмень здабывалі ля берагоў Сожа, Бесядзі, Нёмана, Ясельды. Таму iзакладваліся шахты, што пацвярджаецца ixрэшткамі, выяўленымі паблізу пас. Краснасельскі Ваўкавыскага раёна[3; 14].

У эпоху неаліту з'явіўся гліняны посуд, пераважна вастрадонны, зроблены ў тэхніцы ручной лепкі, з арыгінальнымі арнаментамі iix размяшчэннем. Па тыпах посуду iарнаментах археолагі вызначаюць асобныя неалітычныя культуры: нёманскую, грабеньчата-накольчатай кepaмiкi (днепра-данецкую), з тыповай ямачна-грабеньчатай керамікай, верхнедняпроўскую iдзяснінскую. З'явілася таксама прадзенне i ткацтва, значныя пocпexiдасягнуты ў апрацоўцы дрэва. Пастаянна ўдасканальваліся прылады працы: сякера, цясла, долата. 3 эпoxiнеаліту дайшлі да нас некаторыя мастацкія вырабы: галава качкіз косці, драўляная галава чалавека, зробленая з косці выява гадзюкі з галоўкай iарыгінальна перададзенай скурай iінш.

Вызначыць этнічную прыналежнасць старажытнага насельніцтва на тэрыторыі Беларусіў палеаліце, мезаліце iна працягу бо