аза стан экономикасын алыптастыруда ы шагын к сіпкерлікті р лі

Қазақстан экономикасын қалыптастырудағы шагын кәсіпкерліктің рөлі

Шағын кәсіпкерлік нарық қатынастарын ұдайы іске қосып отыратын ортаның нақ өзі. Экономиканың өтпелі кезеңіндегі шағын кәсіпкерлік, ең алдымен, базардың тауармен толуына және жаңа жұмыс орындарының қүрылуына мумкіндік береді. Жалпы алганда, көсіпкерлік экономикада нақты белсенді, бәсекелес ортаны гана қалыптастырьш қоймайды, сонымен қатар, мемлекеттің экономикалық дамуында оның түрақтылығының индикаторы есепті орта тапты жасақтайды. Шағын кәсіпкерліктің әлеуметтік міңцетіне: халықты жұмыспен қамту, түрмыс деңгейін қамгамасыз ету, адамның өмірге нық сеніммен қарау мүмкіндігін арттыру жатады. Шашн және орта кәсіпкерлік агроөнеркәсіптік өндіріс саласында мықтап дамуға тиіс. Өткен жыдцарды еске алсақ, ауыл шаруашылық шикізатының басым бөлігі республикадан тыс жерлерге тасымалданып, сол жерлерде өнделіп, дайын өнім жогары бағамен қайта әкелінді. Бұның үстіне, тасымаддау кезівде өнім сапасы төмендеді, шығынға жол берідці. Бірқатар жаңа өнім алуға болатын қалдықтар өнделген жерлерде қадды.

Қазіргі уақытта агроөнеркәсіптік кірігу жүйесіндегі шағын кәсіпорывдардың осы мәселені шешу үшін жақсы мүмкіндіктері бар. "қазақстан Республикасының агроенеркәсіптік кешені мен ауыл-селоларды дамытудың басты бағыттары туралы" заңца: "Агроенеркәсіптік кешен қүрамына шаруа қожалықтары, фермерлік шаруашылықтар, өндірістік және түтынушылар кооперативтері, үйымдар, сондай-ақ, ауыл шаруашылығы үшін ендіріске тиісті қаржы жұмсайтын, ауыл шаруашьшыш өнімдерін өндірумен шүғылданатын, шикізаттарды өвдеп, олардан алынған өнімдерді сақтауды және өткізуді қамгамасыз ететін шаруашылық нысандары кіреді" деп көрсетілген.

Агроөнеркәсіптік кешен - экономиканың ірі де әлеуметтік маңызы зор бөлігі. Жалпы ішкі енімнің алтыдан бір бөлігі ауьш шаруашылығьшың соңдай-ақ, үқсату кәсіпорыңцарының үлесіне тиеді. Еліміздің тұтыну базарының 70-пайыздан астамы ауыл шаруашылық шикізатгарынан дайыңцалЕан азық-түлік пен тауарлар есебінен молығады. Аграрлық сала қызмет көрсетудің және көптеген енеркәсіптік саланың дамуына жағдай жасайды. Сол себепті де агроөнеркәсіп өндірісіне баса назар аударылып, оған мемлекеттік қолдау көрсетілуі керек. Ауыл-селоның қайта түлеп,

өркеңдеуі үшін ұлттық саясат, біртүтас нормативтік-қүқықтық база және базар кеңістігі ауадай қажет. Экономиканың ауыл шаруашылығы бөлігіндегі көп қырлылық еркін және дербес тауар өндірушілер болуга тиісті, меншіктің түрлі түріндегі ірі, • орта және шағын кәсіпорындардың оңтайлы үштастырылуын талап етеді. Олар бесекелестік негізінде, базарды өркевдетіп, оның дамуьша қолайлы жағдай жасайды, сонымен бірге, дамудың болашағымен тиімділігін айқындайтын ықпалдастықта болады. Шағын кәсіпорындардың материал жөне қаржы ресурстарын үтымды пайдаланып, ғылым мен техника жетістіктерін ескере отырып, өндірісті тұтынушы мүддесіне қарай неғұрлым тез бейімдейтіңдігін байқауға болады. Аграрлық кәсіпорыңцардың көлемі, көбінесе өндіріс технологиясы мен басқаруға жұмсайтьш шыганға байланысты болады. АҚШ-тың агроөнеркәсіп кешені әлемдегі ең ірі ғана емес, осы аса бай елдегі экономиканың тиімділігі негүрлым жоғары бөлігі ретівде көрініп отыр. Бүл мемлекеттегі аг.роөнеркәсіптік сектор өте кең: онда 23 млн адам еңбек етеді, ягаи еддегі жұмыспен қамтылган барлық адамдардың 18 пайызға жуығын қүрайды.

Үкіметтің "Қазақстан Республикасыңца 2000-2030 жылдарға жер пайдалану құқысын беруді қамтамасыз ету бағдарламасыңда" 2003 жылы шаруа қожалықтары санын 125 мыңға дейін жеткізу көзделген. Осыган орай, ірі аграршы-экономист А.В.Чаяновтың " Үсақ шаруашылықты қоргау-жанталасқан шаруашылық жүйесініv